آنات گرافیک

هنر نقاشی


آموزش اصول طراحی( 3)

آشنایی با نقطه و توانایی تشخیص و ترسیم نقطه
آنچه که در رابطه با تعریف نقطه می شناسیم، تعریفی است که در درس هندسه خوانده ایم. « نقطه در محل تقاطع دو خط به وجود می آید » نقطه در علوم مختلف تعاریف مختلفی دارد به عنوان مثال نقطه در ریاضیات مرز بین اعداد مثبت و منفی است و در ادبیات نقطه در پایان جمله می آید.
در هنرهای تجسمی نیز نقطه تعریف خاص خود را دارد. در محدوده هنرهای تجسمی اثر هر چیزی را روی صفحه نقطه می گویند. مثل اثر نوک مداد یا قطره جوهر روی کاغذ و بسیاری از موارد دیگر. در حالیکه این نقطه ها می توانند شکل های گوناگون داشته باشند و صرفاً به شکلی که ما معمولاً تصور می کنیم(  دایره ) ظاهر نشوند. بنابر این نقطه تجسمی فاقد شکل خاص بوده  و اندازه آن نیز نسبی می باشد.

شکل نقطه ها در هنر تجسمی به دو صورت تقسیم می شوند:


الف) شکل هندسی مثل مثلث،مربع، دایره، بیضی و...
ب) شکل غیر هندسی مانند اثر کف پا در یک صفحه.


اندازه نقطه در طبیعت متناسب با محیط و فضایی که در آن قرار گرفته است تعریف می شود.این مفهوم (تناسب) را در مراجعه مستقیم به طبیعت به خوبی درک می کنید به عنوان مثال یک پنجره روشن درشب از فاصله دور یک نقطه محسوب می شود.گرچه ابعاد واقعی پنجره بزرگ است اما از فاصله دور و در فضایی بزرگ یک نقطه نورانی، به حساب می آید.حال اگر فاصله خود را از پنجره کم کنیم تا جائیکه در کنار آن قرار بگیریم آن نقطه نورانی دیگر نقطه به حساب نمی آید و یک سطح بزرگ دیده می شود.نظیر این قبیل مثال ها در طبیعت بسیار زیاد است:
یک تکه ابر در آسمان و یا تک درختی بر روی تپه از فاصله بسیار دور در فضای بزرگی که قرار دارند نقطه محسوب می شوند. بنابراین در طبیعت یک نقطه ممکن است سر یک سوزن، یک سیب، ستاره ای در آسمان، قایقی در دریا، ردپایی بر روی برف و... باشد.


شناسایی موقعیت نقطه در صفحه
نقطه در صفحه می تواند در قسمت های مختلف قرار گیرد. و قرار گیری نقطه در محدوده های گوناگون احساسات متفاوتی را القاء می کند. چرا که هر نقطه دارای انرژی درونی می باشد. نقطه اگر که در پایین صفحه قرار گیرد احساس سنگینی بیشتری را نسبت به هخمان نقطه که در بالای صفحه قرار دارد به همراه می آورد. در واقع نقطه ای که در پایین کادر است القا کننده وزن و سنگینی و جاذبه بیشتر است و نقطه ای که در بالای صفحه قرار دارد احساس سبک بودن و پرواز را دارا می باشد.
اگر کادر مربع خود را با یک خط اافقی به دو قسمت مساوی تقسیم کنیم نقاطی که در نیمه پایینی کادر قرار دارند دارای حس سنگینی هستند و نقطه ای که روی کف کادر (زمین) قرار  میگیرد میل به سکون، آرامش و جایگیری همیشگی و عدم تمایل به نغییر موقعیت را دارد.
همچنین نقاطی که در گوشه های کادر قرار می گیرند تمایل به خروج از کادر را دارند و چشم ها را به خارج از صفحه هدایت می کنند.

با توجه به آنچه گفته شد نتیجه میگیریم نقاط در صفحه متناسب با جایگاه قرار گیریشان بر کادر خود تأثیر می گذارند و علاوه بر این از کادر خود نیز متأثر هستند. همچنین نقاط بر روی یکدیگر نیز نیرو وارد می کنند.
از طرفی، نزدیکی نقاط به یکدیگر باعث ایجاد تمرکز و تأکید بصری می شود چرا که انرژی هدایت شده از طرف نقاط تجسمی به سوی مخاطب چند برابر شده و در نتیجه توجه بیننده را بیشتر به سمت خود جلب می کند. در مقابل نقاط پراکنده از هم در صفحه فاقد نقطه تاکید و اثر گذاری مؤثر هستند.

همچنین نزدیکی این نقاط به هم باعث ایجاد فضای متراکم و تیره می شود و در برابر آن دوری و فاصله نقاط نسبت به هم ایجاد فضای منبسط و روشن می نماید. قابل توجه است که از این ویژگی در صنعت چاپ بهره می گیرند.

 

با استفاده از نقطه می توان در صفحه ایجاد تاریک روشن و یا سایه روشن نمود. رسیدن به تاریکی و روشنی با استفاده از نقطه به دو عامل( اندازه نقطه و فاصله نقاط از یکدیگر بستگی دارد) به بیانی دیگر هرچه اندازه نقاطی که در کنار هم قرار می گیرند، بزرگتر باشد به سطح تیره تری دست می یابیم و بالعکس هرچه اندازه نقاط کوچکتر باشد نتیجه کار رسیدن به سطح روشن تری می باشد. از طرفی هرچه فاصله نقاط نسبت به هم کمتر باشد (تراکم) سطح بدست آمده تیره تر و هرچه فاصله نقاط از یکدیگر بیشتر باشد (انبساط) سطح روشن تری خواهیم داشت.

 

شناسایی اصول نقطه بی تعادل
یک نقطه درصفحه توانایی حرکت واستقرار در هر محلی را دارد. هر نقطه متناسب با مکانی که در آن قرار می گیرد مسأله تناسب و تعادل را به وجود می آورد. مهمترین نقطه ای که در یک محدوده (کادر) قرار دارد نقطه تعادل است که در تقاطع خطوط اصلی کادر به وجود می آید.
نقاطی که در خارج از نقطه تعادل قرار گیرد، نقاط فاقد تعادل می باشند. این نقاط متناسب با محل قرارگیری خود دارای ویژگی های خاصی می شوند به عنوان مثال نقطه ای که در پایین صفحه (پایین نقطه تعادل) واقع شود، حس سنگینی را القا کرده و اگر در بالای نقطه تعادل قرار گیرد، حس سبکی را القاء می کند. حرکت نقطه ها به سمت گوشه های کادر، باعث پرتاب و خروج چشم از صفحه می شوند.

شناسایی اصول نقطه همجوار
می دانیم که نقطه ها علاوه بر تأثیر به محیط، بر یکدیگر نیز تأثیر می گذارند و دارای نیرو هستند دو نقطه که دارای اندازه های یکسانی هستند به طور مساوی به یکدیگر نیرو وارد می کنند. با تغییر فاصله این نقاط نسبت به هم نیروی وارد شده و کشش آن ها به یکدیگر نیز تغییر می کنند.
دو نقطه با اندازه های متفاوت دارای نیروهای متفاوتی هستند و نقطه بزرگ تر  دارای نیروی بیشتری نسبت به نقطه کوچک تر است.در نتیجه نقطه بزرگ تر، نقطه کوچک تر را به سمت خود جذب می کند. بنابراین برای ایجاد تعادل باید تعداد نقطه ها در سمتی که نقطه کوچک تر قرار دارد بیشتر باشد تا انرژی دو نقطه کوچک با انرژی نقطه بزرگ برابری کند و صفحه را از عدم هم وزنی خارج کند.
در مباحث گذشته در رابطه با نقطه در طبیعت صحبت کردیم و اشاره نمودیم که مفهوم نقطه در ریاضی یا ادبیات با مفهوم نقطه در طبیعت تفاوت هایی دارد. به طوریکه لزومی ندارد تا در طبیعت به یک فرم یا عنصر گرد برخورد کرده  و آن را به عنوان نقطه بشناسیم بلکه همچنانکه اشاره شد نقطه می تواند به فرم های مثلث، مربع و اشکال غیرمنتظم باشد. در طبیعت نقطه می تواند یک پرنده یا یک تکه ابر در آسمان، یک گل یا درخت روی یک تپه و یا یک قطره آب باشد.

ادامه دارد...

پرداختن به هنرهای تجسمی به ویژه نقاشی
Designed By Erfan Powered by Bayan